57. Alay’ın Doğduğu Yer: Yağcı Köyü Yarçeşme Mevkii

Haber Süleymanpaşa Gündem

Araştırmacı Yazar Mehmet Ali Işıkgör, 57. Alay’ın Tekirdağ’da kurulduğu yer ve 57. Alay’ın tarihi ve Çanakkale’deki rolü ile ilgili önemli bilgiler verdi.

Araştırmacı Yazar Mehmet Ali Işıkgör, 19. Tümen ve 57. Alay’ın 24 Şubat 1915’de Tekirdağ’da Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından, Hayrabolu Yolu Üzerinde Yağcıköyü Yarçeşme Mevkii’nde kurulduğunu belirterek, “57. Alay’ın kurulduğu yer, bugünkü Hayrabolu üzerine, Yağcı Köyü sınırları içinde bulunan Yarçeşme İsimli bölgedir. 57. Alay’ın kurulduğu yer orasıdır. Yarçeşme denilen bölgede o dönem askeri barakalar var. Bugünde halen askeri bölgedir. Bizzat Gazi Mustafa Kemal Atatürk tarafından, 57. Alay burada kurulmuştur” dedi.

57. Alay’ın kuruluş süreci ile ilgili de önemli bilgiler veren Işıkgör, “19. Fıkranın (Tümenin) 3 tane alayı var. 57. Alay, 58. Alay ve 59. Alay. Yarbay Mustafa Kemal Sofya askeri Ateşesi iken, bu alayların kurulması, tamamlanması, silahlandırılması ve gerekli mühimmatların tedarik edilmesi çalışmalarını yapmak üzere 1 Şubat 1915 günü Tekirdağ’a geldi. Bu tarihlerde İngilizlerde Boğaz çevresinde dolaşmaya başlamışlardır. Hatta yine bu tarihlerde Seddülbahir’e bir çıkarma girişiminde bulunuyorlar. Bunun üzerinde 3. Kolordu komutanı Esat Paşa (Mehmet Esat Bülkat), Mustafa Kemal Atatürk’e, birlikleri hemen Çanakkale’ye gelecek şekilde hazır bulundurmasını söylüyor. İngiliz gemilerinin Boğaz’da görülmesi ve İngilizlerin çıkarma girişimlerinde bulunmasının ardından Miladi 23 Şubat 1915’de Birliklerin Çanakkale’ye sevk edilmesi kararlaştırılıyor. Fakat o günler hava fırtınalı ve gemilerle yola çıkma imkanı olmayınca birlikler karayolundan Uzunköprü’ye gidiyorlar. Oradan da yine karayolu ile Gelibolu yarımadasına geçilmesi planlanıyor. Ancak daha sonra fırtına yavaşlayınca yine gemilerle hareket edilmesi kararlaştırılıyor. Birlikler, Reşitpaşa Vapuru, Halep Vapuru ve Millet Vapuru ile Tekirdağ’dan Çanakkale’ye hareket ediyor. Ardından daha sonra 58. Ve 59. Alayların Çanakkale’ye gelmeyip, İstanbul’a gitmesi yönünde emir geliyor. Gelen bu emir üzerine 58. Ve 59. Alaylar İstanbul’a gidiyor, onların yerine 72. Ve 77. Alaylar Tekirdağ’a hiç gelmeden İstanbul’dan Eceabat’a gidiyor” ifadelerini kullandı.

57. Alay’ı oluşturan askerlerin, Soma ve yöresinden olduğunu belirten Işıkgör şunları söyledi: “57. Alay Soma askerlik şubesinde askere alınanlardan oluşuyor. 57. Alay’ın büyük bölümü Soma ve yöresinin askerleridir. Bandırma’dan da askerler var. Çanakkale Savaşı’na Tekirdağ’dan katılan, Tekirdağ askerlik şubesinden gidenlerin bulundukları birlikler, 10. Alay ve 22. Alay. Bu iki birlik Çanakkale Savaşları’nda Zığındere bölgesinde savaşıyorlar. Nuri Paşa’nın komutasında Zığındere’de İngilizler ile çarpıştılar.”

57. Alay’ın Çanakkale’deki önemi ile ilgili de bilgiler veren Işıkgör, Atatürk’ün bir askeri deha olarak tarih sahnesine çıkmasındaki en önemli birliğin 57. Alay olduğunu vurguladı. Konuyla ilgili Işıkgör, “57. Alay Çanakkale’deki kara savaşlarında en önemli birliklerden biri. Atatürk’ün tarih sahnesine çıktığı savaşlardaki en önemli birlik. Ayrıca 57. Alay ilk müdahaleyi yapıp Anzakları durdurmasaydı Seddülbahir ve çevresindeki birliklerimizi arkadan çevirecekler ve imha edeceklerdi. 57. Alay başta olmak üzere 27. Alay’ın da yaptığı müdahale Çanakkale Savaşlarının seyrini değiştirmiştir. Atatürk ve 57. Alay, kendisinden kat kat büyük ve güçlü birliklere karşı inanılmaz zaferler kazanmıştır. Atatürk bu savaşlarda, askeri bir deha olduğunu kanıtlamıştır. Bu nedenle de 57. Alay önemlidir. Sabah saatlerinde İngilizlerin ve Anzakların çıkarma yaptığı haberi gelince Atatürk Bigalı köyünden 57. Alay’ı harekete geçiriyor. Bigalı köyünden Conkbayırı’ndan Arıburnu’na çıkan bir yol var. Anzaklar Conkbayırı’ndan Bomba sırtı dedikleri bir yer var, Atatürk’ün saatinin parçalandığı yer. Oradan aşağı doğru gelmiştir  Anzaklar. Atatürk Conkbayırı’ndan Arıburnu’na çıkınca çok sayıda Anzak askerinin geldiğini görüyor ve 57. Alay’a meşhur süngü tak yere yat emrini veriyor. Atatürk bu emri ile Anzakları orada durduruyor. Ondan sonra 72. Ve 77. Alaylar yetişiyor. Ve böylece Anzakların çıkarması başarısız oluyor” şeklinde konuştu.

Doğru Bilinen Yanlışlar

Çanakkale Savaşı, 57. Alay’ın sancağı ve 57. Alay’ın kuruluş yeri ile ilgili kamuoyunda doğru bilinen yanlışların olduğunu ifade eden Işıkgör, son olarak şunları söyledi: “57. Alay’ın sancağının Melbourne’de bir müzede sergilendiği yönünde bir bilgi var. Bu bilgi tamamen yanlıştır. Oradaki sancak 57. Alay sancağı değil. 57. Alay çok şehit vermiş, ama tamamı şehit olmamıştır. Şehitler verildikçe başka birliklerden 57. Alay’a takviyeler yapılmıştır.  57. Alay’ın sahilde bulunan askeri hastanelerde değil, Yağcı Köyü sınırlarındaki Yarçeşme’de kurulmuştur.”

Haber Tarihi : 01.03.2021