Hakan Türksoy
Altı Okka

El alemin cesur yüreği varsa bizde de altı okka yürekliler var.

Altı okkaya gelmeden önce Osmanlı'nın ölçü birimlerinden bahsetmek istiyorum.

Osmanlı döneminde uzunluk ölçü birimi "arşın" kullanılıyordu. Fakat "çarşı arşını" ile "mimar arşını" birbirinden farklıydı.

Bu fark "Çarşı her şeye karşı" misali sadece Beşiktaş'la sınırlı değildi(!) Osmanlı'nın hüküm sürdüğü tüm topraklarda aynı idi. Üstelik uzunluk ölçü birimi "arşın", "zira" ve "enzade" olmak üzere üç çeşitti.

Daha bitmedi menzil, fersah, kulaç gibi uzunluk ölçü birimleri de vardı. Rahmetli Barış Manco'nun Genç Osman şarkısındaki hassas ölçü bıyık bükümünü de unutmayalım.

Sadece uzunluk ölçüsü değil tabii ağırlık ölçüleri de çok ilginçti.  Çeki, kantar, batman, okka, dirhem bunlarda bazıları.

Size arşınla ilgili bir anımı anlatayım. Çocukken mahalle bakkalının önünde düşüp dizimi kanatmıştım. Kanı görünce korkup ağlamaya başladım. Hiç unutmuyorum bakkal İbrahim amca yarama baktıktan sonra şöyle demişti.

"Tilki arkasını görmüş yara sanmış, kırk arşın beze sarmış." O zaman ne demek istediğini anlamamıştım. Biraz büyüyüp hayvanları tanıyınca rahmetli İbrahim amcanın ne demek istediğini anladım(!) 

Fakat hayvanlar aleminin en zeki hayvanlarından biri olduğu söylenen hatta karganın ağzından peyniri alan tilkinin bu halini bir türlü kabullenemedim.

Tamam panik her şeyi yaptırır ama kırk arşın beze ne gerek var. Benim bildiğim tilki bir-iki çarşı arşınıyla bu işi hallederdi(!)

Doğrusu bizim kırk ve altı sayılarına sempatimiz var. Örneğin; Kırk Haremiler, kırk gün, kırk gece ya da yani doğan bebeklerin kırkıncı günü gibi... Fakat altı ve okka başka bir alem.

1 okka 1,282945 kilograma denk geliyor. Altıyla çarpınca 8 kiloya yaklaşıyor. 8 kilo bir organ için iyi bir sayı olsa da konu çok karışık.

Bakın çarşı arşını 68,58 santimetre, mimar arşını 75,7738 santimetre. Böyle karışıklığın olduğu yerde işler doğru yürür mü? Yürümez tabii.

"El alemin cesur yüreği varsa bizimde altı okka yüreklilerimiz var" demiştim. İşte onlardan biri çıktı Türkiye Cumhuriyetini kurarak bütün bu karışıklıklara son verdi.

Ne yazıkki;aramızda bu süreci bilen var, bilmeyen var. Hatta bildiği halde inatla kabullenmeyenler var. Doğrusu benim anlatmak istediğim başkaydı. Ben tilkinin bile paniklediğinde saçmalayacağını anlatmak istemiştim(!)

Yazı Tarihi : 29.09.2020