Hasan Akarsu
FİLM: “TEHLİKELİ İLİŞKİLER” VE DİĞERLERİ

Yazar, eğitimci Zeki Sarıhan 1944 Fatsa-Beyceli Köyü doğumlu olup “İleri Köy Peşinde” olduğu
üç yılını yeni yapıtında anlatır. Onun için 1965-1968 yılları hızlı bir savaşım içinde geçer. Önceki
yapıtlarında Beyceli’yi, babasını, Akpınar yıllarını anlattığı yapıtlarından da yararlanır bu yeni
yapıtında. Sonuçta çocukluğu, ilkokul ve öğretmen okulu yıllarıyla ilkokul öğretmenliğinin üç yılını
kapsar bu çalışmaları. Bu kitabın yazılış amacı da 1965-1968 yıllarında Fatsa’da gelişen toplumsal
hareketi aydınlatmaktır. Yazar, elli iki yıl sonra kitabını yazarken günlüklerinden, mektuplardan,
gazete kupürlerinden yararlandığını belirtir.
Sarıhan, öğretmen okulu yıllarında “köycülük aşkına” tutulur, yoksul yaşama ve eşitsizliğe karşı
savaşım vermek gerektiğine inanarak bu çalışmalarını özveriyle gerçekleştirir. Eylül 1965’te Fatsa’nın
Yassıtaş köyüne atanır, köye gider. Çevreyi tanıdığı için kolayca uyum sağlayıp çalışmalarına başlar.
Kendini “yokluk içinde bir öğretmen” olarak adlandırır. Fırtınalı bir öğrencilikten sonra da fırtınalı
öğretmenlik günleri sürer. Öğretmen okulunda Akpınar duvar gazetesini çıkaran Sarıhan bu kez “İleri
Köy” gazetesini çıkarır, çevresinde etkili olmaya başlar. Ulusal günlere sahip çıkar, köylülerin
bayramlara katılmalarını sağlar. Fatsa Fikir Kulübü, ilçenin ilerici siyasetçileri yanındadır. “Tabiatın
cömert sofrasına birlikte oturmak” isteği, ülküsü başına dertler açar, soruşturma geçirir. Köylerde
açıkoturumlar gerçekleştirir, köy kitaplıkları açar, köylerde kooperatif kurma girişimlerinde bulunur,
örnek muhtar seçimleri yapılmasını sağlar. Okullar arası kültür şenlikleri gerçekleştirir. İlin ve ilçelerin
yetkili, sayılı kişileri de bu etkinliklere katılır. Yurt gezileri yaparak gözlemlerini yansıtır. Ablası ebe
Fatma’yla mektuplaşır, ondan yardım görür. Kumru ilçesi kaymakamı Yaşar Cankoçak ve eşi avukat,
ozan Gülten Akın’la tanışıp onlardan destek bulur.
Köycülük çalışmalarının basındaki yankıları
Sarıhan, Ertan Sarıhan ve ilçenin sosyalistlerinden yardım alır. Tefeciliğe karşı bildiri
yayımlayıp miting düzenlerler. Türkiye’de ilk köylü yürüyüşünü gerçekleştirirler. Beyceli köyüne yol
yapılması için Fatsa’dan Ordu’ya değin yürür köylüler. Köycülük çalışmaları yerel ve ulusal basında
büyük yankı bulur. Sarıhan bu çalışmalarını şöyle değerlendirir: “Köycülük hareketimiz köye okuma
odası yapmak, kooperatif kurmak, örnek muhtar seçmek gibi hizmetlerin yanında kendi sorunları
konusunda köylüleri harekete geçirerek demokratik haklarını kullanma düşüncesine ulaşmıştı…”
(s.107). Durum böyle olunca müfettiş denetimlerinde sıkıntı çeker, soruşturma geçirir, stajyerliği iki
yıl kaldırılmaz vb. Siirt’e sürgün edilir. O yıl girdiği Gazi Eğitim Enstitüsü sınavını kazanır ve Siirt’e
gitmeden okula başlar. Gazi Eğitim Enstitüsü’nde de Köycülük Kolu’nda görev alıp çalışır. Çevre
köylere, daha sonra yeniden Fatsa’ya giderek köylülerin gösterilerine katılır. İlk fındık mitingi
gerçekleşir. Gazi Eğitim’den Temmuz 1970’te mezun olup Muğla-Milas-Selimiye Bucağı’nda göreve
başlar. Emekli oluncaya değin ve emekli olduktan sonra da aynı çalışmalarını değişik yollarda
sürdürür.
Zeki Sarıhan, uslanmaz bir devrimci, ilerici, eğitimci yazar olarak anlamlı, direngen yaşamıyla iyi
bir örnek oluşturur.
(*) İleri Köy Peşinde-Zeki Sarıhan, Yaşamöyküsü, Literatür Yayınları, Ekim 2020, 170 s.
(Edebiyat Nöbeti, Ocak-Şubat 2021)

Yazı Tarihi : 06.02.2021