Hasan Akarsu
OĞUZ TANSEL’İN DÖRT MASAL YAPITI BİR ARADA (*)

Oğuz Tansel, 1915 doğumlu olup doğup büyüdüğü yerlerin, özellikle Amasya yöresinin masallarını derlemesiyle tanınır. Daha önce Üç Kızlar, Altı Kardeşler, Yedi Devler, Mavi Gelin masalları ayrı ayrı yayınlanmıştı. Üç Kızlar (Oğuz Tansel), Afrika Masalları (Ülkün Tansel) ile ilgili tanıtma yazım Türk Dili Dergisi’nin Kasım-Aralık 2011 sayısında çıkmıştı. Altı Kardeşler, Yedi Devler, Mavi Gelin masallarıyla ilgili tanıtma yazım da “Oğuz Tansel’in Özgün Masalları” başlığıyla Çağdaş Türk Dili’nin Mayıs 2012 sayısında yayınlanmıştı. Masalların sonunda iyiliklerin, güzelliklerin kazanmasının insanlara umut aşıladığını belirtmekte yarar var. Bu kez Oğuz Tansel’in derlediği tüm masallar bir yapıtta toplanarak “Masallar” adıyla yayınlanır. Mustafa Delioğlu’nun özgün resimleri de masallara olan ilgiyi arttırır.

Üç Kızlar yapıtındaki Cevahir Yumurtası adlı masal diğerlerinden uzun olup düş gücünü çoğaltıcı bir özellik taşır. Masalda yoksul karı kocanın başına gelenler anlatılır ve masalın sonuna değin olaylar merakla izlenir. Parayı sevenler, Cevahir kuşunun yumurtalarındaki altınların peşine düşerler. Masal olağanüstü olaylarla sürer ve her masalda olduğu gibi iyi bir sonla biter. Masallarda özgün anlatımlar ve tekerlemeler de ilgi çekicidir: “… Akşam yemeğinden sonra yatıp günün burnuyla kalkarlar…” s. 23… “Gökten üç elma düştü: Biri bana, biri dinleyenlere, biri söyleyene. Eller yemiş içmiş, biz de bile –birlikte-“ s.140… Devlerden, kötülerden temizlenen bu ülkede halkla genlik-rahatlık- içinde yaşayıp gidiyorlar. Ben oradan geliyorum. Armağanlar getirdim, gönlünüzden geçeni alabilirsiniz” (s.176). Üç Kızlar masalında üç kızın başına gelenler anlatılır. Büyük, ortanca ve küçük kız birçok olağanüstülük gerçekleştirir. Sözgelimi; küçük kız konuşamayan hakanın oğlunu konuşturmayı başarır, peri kızının ona yaptığı büyüyü bozar ve oğlanla evlenir.

Altı Kardeşler masalında bir adamın üç kızının ve üç oğlunun başına gelenler ilgi çekicidir. Üç kız da baba öğüdüne uyup istemeye ilk gelen kısmetiyle evlenir. Karakuş, ayı ve aslan kısmetleridir. Evlendikten sonra üç oğul onların ardına düşer. İki oğlan geri dönerken küçük oğlan peşlerini bırakmaz, kardeşlerini bulur, mutlu olduklarını gözler. Bu yapıtta üç masal daha olduğunu belirtmeliyiz.

Yedi Devler masalında beş masal var. Kitaba adı verilen Yedi Devler masalı, balıkçı babayla oğlunun dünyasından izler taşır. Özellikle oğlanın başına gelenler anlatılır. Oğlan, tuttuğu Balık Kız’ın verdiği yüzükle başına gelen kötülüklerden kurtulur. Yedi Dev’le ve padişahın ordusuyla savaşır, savaşı kazanır. Padişahın kızıyla evlenip onun yerine geçer.

Mavi Gelin masalında da beş masal vardır. Kitaba ad olan masalda padişah oğlunun bir adam tarafından kandırılması, aldatılan oğlanın adamın peşinde giderken peri olan Güneş Kız’la padişah ülkesine varması, Güneş Kız’la evlenmesi anlatılır. Her masalda olağanüstülükler ilgi çekicidir ve insanın düş gücünü zenginleştirir.

“Masallar”da yalın, akıcı bir anlatım vardır. Oğuz Tansel, masalların çocuk eğitimindeki önemini vurgularken bu masalların “çocukların bilincine iyiliği, doğruluğu, güzelliği notsuz ve cezasız yerleştirdiğini” belirtir. Bu “Masallar” çocukların ve yetişkinlerin zevkle okuyacağı masallardır.

 

(*) Masallar-Oğuz Tansel, Resimleyen: Mustafa Delioğlu, YKY, 1. Baskı, Nisan 2019, 310 s.

(Öyküşiir, Ankara, Aralık 2019)

Yazı Tarihi : 23.06.2020