Hasan Akarsu
ÖZGÜRLÜK ARAYIŞININ FİLMİ: KELEBEK (PAPILLON)

1973 Amerikan yapımı bu filmde başrollerde Steve McQueen ve Dustin Hoffman var. Filmin konusu, savaş tutsaklarının Fransız Ginesi’ndeki hapishaneye götürülmelerini, hapishanede yapılan sert uygulamaları vb. içerir. Bir yıl içinde tutsakların yarısının öleceği, kırılacağı bilinir. Dokuz yıl çalışma kampında ağır işlerde çalıştırılır tutsaklar. Tutsaklardan Dega, kalpazan parası olduğu için gardiyanlara para vererek kaçmaya inandırılır başoyuncu Kelebek tarafından.

        Kelebek, Dega’yla arkadaş olur, bir tekne satın alırlarsa kaçabileceklerini düşünürler. Adadan yüzerek kaçmaya çalışan bir tutsak anında öldürülür. Hapishanede bir gardiyana para verip planı uygularlar. Tutsakların tek tip giysilerle ilginç görünüşleri vardır. Ayakları prangalıdır. Dega, kayrılarak temizlik ekibine alınır. Tutsaklar mavi kelebek yakalayıp satarlar. Kelebekleri satın alan adam tekne ayarlar; ancak bu da bir tuzaktır tutsaklara. Kelebek, tutulan tekneye kaçarken yakalanır ve hücre cezasına çarptırılır ki tüm gücünü yitirir. Dega, ona kap içinde gizlice Hindistan cevizi yollar güç toplaması için. Gardiyanlar olayı görür ve müdür, işkenceyle bunu kimin gönderdiğini öğrenmek ister. Kelebek, Dega’nın adını vermez. İkisinin kaçma ve özgürlük düşleri sürer. Müdür, Kelebek’e zamanının dolduğunu söyleyip serbest bıraksa da Kelebek, bitkinlikten bayılır ve revire alınır.

              Özgürlük tutkusu

            Kelebek, revirde de Dega’nın yardımını görür. Dega, müdürün şefi olmuştur. Kelebek, Dega’dan bir tekne ayarlamasını ister. Revirde kaçmak isteyen üç kişi olurlar ve planlarını uygulayıp kaçarlar. Arkadaşlarından birisi öldürülür. Tekne çürük çıkar ve aldatılırlar. Kendilerine bir sal yaparak nehri geçerler. Cüzzamlıların olduğu bir yere ulaşıp onlardan tekne alırlar, kaçmayı başarırlar. Tekne parçalansa da karaya çıkarlar ve bu kez yerlilerin saldırısına uğrarlar. Ormana bırakılan tuzaklara yakalanır Kelebek’in arkadaşı. Kelebek de yakalanacakken kendini nehre atar ve izini kaybettirir, yerlilere karışır ama, kasabada rahibeye çıktığında yine yakalanır, kampa getirilir. Beş yıl bittikten sonra kaçmanın olanaksız olduğu Şeytan Adası’na bırakılır. Dega da oradadır, adada domuz besler, kendine yeni bir yaşam kurar. Ancak; orada da Kelebek’in kaçma planından kurtulamaz, delilik belirtileri gösterir. Kelebek, Hindistan cevizi kabuklarını doldurduğu çuvalı denize atar, deneme yapar. Çuval parçalansa da denemeyi bırakmaz. İkinci denemesinde önce çuvalı atar denize, sonra kendisi atlar ve çuvala kadar yüzüp üzerine çıkar ve kaçışı başlar. Karaya ulaşmak için 30 km yolu vardır. Denizde dalgalarla boğuşurken, “Ben buradayım pi…ler” diyerek yıllarca onun kaçmasını engelleyenlere küfür ederek özgürlüğün tadını küçük bir çuval üzerinde çıkarır sonunda ölüm olsa bile.

          Filmde özgürlük için kaçarken her seferinde ölümü göze alan Kelebek’in kararlılığı özgürlüğün yüceliğini anlatmaya yeter de artar bile. (31 Ekim 2020, Tekirdağ)       

Yazı Tarihi : 05.11.2020